بچه شیعه گرامی، خوش آمديد!  ( ورود - عضويت )
تبلیغات2
     

       تبلیغ شما در سایت مذهبی بچه شیعه
       تبلیغ شما در سایت بچه شیعه
  آرشیو مداحی های محرم و صفر1437

جهاد فرهنگی سایت بچه شیعه
 

سایت بچه شیعه را دنبال کنید
     
 
 
 
 

منوی اصلی
     
لینکهای سریع
بخش کاربری
بخش خبری
امکانات سایت
رایانه مذهبی
آرشيو موبايل
دیگر بخشها
 

پیغام کوتاه
     

فقط کاربران عضو سايت ميتوانند پيغام کوتاه ارسال نمايند لطفا وارد سيستم شويد يا اينکه عضو شويد.
 

لوگوی همسنگران
     
           لوگوی همسنگران و همرزمان جنگ نرم
 

تبلیغات ( راست- میان صفحه)
     
 

پاسخگویی به مسائل دینی
     

پاسخگویی به سوالات دینی وشرعی به صورت آنلاین توسط کارشناسان علوم دینی و اسلامی

 

لوگوهای حمایتی سایت
     

    برای دریافت کُدهای لوگوی سایت بچه شیعه کلیک کنید

برای قرار دادن لوگوی سایت بچه شیعه در وبلاگ و سایت خود کلیک کنید

 

مطالب گذشته
     
سه شنبه، 1 دي ماه
· امنیت طوزخورماتو در دست سرایا السلام
· تروریست های پاکستان با داعش ارتباط دارند
· جولان مروجان رقص و فمنیسم ورزشی در تهران
· مسئولین آستان قدس رضوی، به کجا چنین شتابان!
يكشنبه، 29 آذر ماه
· مُهر تایید یک مرجع تقلید بر اجتهاد سید حسن
· خوراکی‌های مضر در شب یلدا
شنبه، 28 آذر ماه
· حوادث نیجریه از زبان عضو برجسته جنبش اسلامی
· ثبت نام سید حسن خمینی در انتخابات خبرگان
· سیری در آموزه های اخلاقی امام حسن عسکری(ع)
جمعه، 27 آذر ماه
· فیلم پیاده روی نجف به کربلا در اربعین94
سه شنبه، 24 آذر ماه
· تصاویر فرمانده ایرانیِ مدافعان حرم
· قصابِ شیعیان «نیجریه» کیست؟ +عکس
· آخرین عکس از «رهبر شیعیان نیجریه»
· جزئیاتی از عملیات در پایگاه امن سعودی‌ها
پنجشنبه، 19 آذر ماه
· چرا امام مجتبی(ع) «جعده ازدواج کرد؟
يكشنبه، 15 آذر ماه
· بهای زیارت امن زائران اربعین
شنبه، 14 آذر ماه
· عروسک های مشکوک به زائران هدیه شده!
· بازتاب نامه دوم رهبر انقلاب به جوانان غربی
پنجشنبه، 12 آذر ماه
· باشکوه‌ترین اربعین تاریخ کربلا رقم خورد
چهارشنبه، 11 آذر ماه
· تصاویر عزاداری اربعین حسینی در کربلای معلی (
· تصاویر عزاداری اربعین حسینی در کربلا
سه شنبه، 10 آذر ماه
· ظاهر متفاوت نخست وزیر عراق در کربلای معلی
· هلاکت یک داعشی پیش از انتحار در کربلا
دوشنبه، 9 آذر ماه
· مرز مهران باز است/ صدور ویزا تا پنجشنبه
· سامرا از غربت درآمد
· مصاحبه اختصاصی با حاج عبدالرضا هلالی
· زیبایی پیاده روی اربعین از نگاه لنز دوربین
· مرزهای مهران، چذابه و شلمچه بسته شد
· سیاستمداران ایرانی در پیاده‌روی اربعین 94
· تصاویر/ مداحان حاضر در پیاده‌روی اربعین 94
يكشنبه، 8 آذر ماه
· نسخه جدید نرم افزار تفسیر نمونه اندروید (1.5)
· این روزها در موکب های اربعین چه میگذرد؟
· رکن‌آبادی در منا چه وسایلی به همراه داشت؟
شنبه، 7 آذر ماه
· پست اینستاگرامی بازیگر زن سینما از کاظمین
· کشته و زخمی درپی تصادف اتوبوس حامل زائران ای
· واکنش دندان‌شکن ایران به هرگونه تحرک داعش
· صحن حضرت زهرا(س) پذیرای خیل زائران اربعین+ عک
· روسیه چگونه اردوغان را نقره‌داغ می‌کند
· عکس/ راهپیمایی عظیم زائران اربعین حسینی
· حال و هوای این روزهای بین‌الحرمین + تصاویر
پنجشنبه، 5 آذر ماه
· اولین انتقام مسکو از آنکارا بمباران20 کامیون
· مختار قاتل امام حسین(ع) را چگونه مجازات کرد
· شروع به کار موکب حرم حضرت معصومه(س) + تصاویر
· عملیات نجات خلبان روس زیر نظر سردار سلیمانی
· جاماندگان زیارت اربعین گوش کنند
· تردد ۱۰۰ هزار زائر در ۲۴ ساعت از مرز مهران
· عزاداری زائران ايرانى در حرم امیرالمؤمنین ع
چهارشنبه، 4 آذر ماه
· احتمال الکترونیکی شدن ویزای اربعین
· واکنش سوریه به سرنگونی جنگنده روس
· حمله هوایی فرانسه به مرکز فرماندهی داعش

مطالب قدیمی تر
 

****
     
      PRchecker.info
 

 
اثبات هلال ماه رمضان ؛ رؤیت یا محاسبات عددی؟ ـ قسمت دوم




3. احتساب پنج روز از ماه رمضان سال گذشته


 


یكی دیگر از راه‌های اثبات هلال، در مفهوم عدد،احتساب پنج روز از ماه رمضان قبل و روز چهارم آن را، اول ماه امسال قرار دادن است.


 


مثلا: اگر اول ماه رمضان، روز چهارشنبه بود، در سال بعد، روز دوشنبه خواهد بود؛ زیرا سال قمری سی‌صد و پنجاه و چهار روز و هشت ساعت و چند دقیقه است. وقتی این عدد را با ایام هفته (هفت روز) تقسیم كنیم،چهار روز باقی می‌ماند.در نتیجه اول ماه رمضان درسال بعد، پس از گذشت چهار روز از اول ماه رمضان سال گذشته،یعنی روز پنجم خواهد بود.این با چشم‌پوشی از ثلث باقی مانده است، این حسابی صحیح و دقیق است  كه صاحب جواهر[1] از قزوینی حكایت كرده است كه پنجاه سال امتحان كرده‌اند، صحیح از كار درآمده است.[2]


 


شیخ طوسی درتهذیب، پس از رد عمل بر عدد،درثبوت هلال و نقل روایت زعفرانی[3] درمعنای عدد واحتساب سی روز ازماه‌ها برای آسمان ابری درطول سال، حدیث زعفرانی را دراین مورد پذیرفته ونوشته است: «در ثبوت ماه رمضان، عمل به عدد جایز نیست... براساس نقل برخی از روایات، هرگاه هلال ماه رمضان سال گذشته محقق گردید، پنج روز از اول را آن بشمار و روز پنجم آن را روز بدار و اگر در سراسر سال هوا ابری بود، ماه‌ها را سی روز، سی روز محاسبه كنید؛ به نظر من عمل به این روایت ـ كه می‌گوید پنج روز از اول رمضان سال گذشته را محاسبه كنید و روز پنجم آن را روز بدارید ـ جایز است؛ زیرا روشن‌ است كه در سراسر سال، همه ماه‌ها سی روز كامل نیست.»[4]


 


مقدس اردبیلی در مجمع، در شرح عبارت علامه در تحریر، گذشت پنج روز ازسال گذشته راچنین معنی كرده است: «معنای عمل به عدد دركلام علامه، یعنی اگرآسمان درسراسر سال ابری بود،پنج روز از ماه رمضان سال گذشته محاسبه گردد، مثلا اگر در سال گذشته اول ماه رمضان، روز دوشنبه بود، اول ماه رمضان سال جدید، روز جمعه خواهد بود.»[5]

 

علامه(ره) در تحریر، درباره عدد نوشته است: «لااعتبار بغیبوبة القمر بعد الشّفق ولابتطوقة و لابعد خمسة ایام من الماضیة.»[6]

 

مناقشه بر احتساب پنج روز از سال گذشته: سید بن طاووس  دركتاب اقبال، به نقل از ابن جنید دركتاب تهذیب الشیعه، این روش را آن‌گاه می‌پذیرد كه سال كبیسه نباشد. اگر سال كبیسه باشدروزه ماه مبارك رمضان آن سال، شش روز گذشته از سال پیش حساب می‌شود.[7] صاحب وسائل دراین باره گفته است: «این روش، سال‌های كبیسه را ـ كه یك روز از سال‌های دیگر بیشتر است ـ در بر نمی‌گیرد.»[8]

 

ادله این قول

 

این قول، برای استدلال، به حدیث امام صادق(ع) استناد كرده است قال(ع): «اذا صمت شهر رمضان فی العام الماضی فی یوم معلوم،فعد فی العام المستقبل من ذلك الیوم خمسة ایام وصم یوم الخامس؛[9] امام (ع) فرمود: چون درماه رمضان سال گذشته، در روز معینی روزه گرفتی، پس درسال آینده ازتاریخ آن روز، پنج روز را بشمار و روز پنجم را روزه بدار».

 

حدیث دوم:«عن عمران زعفرانی قال:«قلت لابی عبدالله(ع):انّ السّماء تطبق علینا بالعراق الیومین و الثلاثه،فای یوم نصوم؟ قال:انظر الیوم الذی صمت من السنة الماضیة، فعد منه خمسة ایام وصم یوم الخامس؛[10] عمران زعفرانی گفته است: به امام صادق(ع) عرض كردم درعراق دو یا سه روز آسمان بر ماپوشیده است، كدام روز را روزه بداریم؟ فرمود:به روزی كه سال پیش روزه داشته‌ای بنگر روز پنجم پس از ‌آن را روزه بگیر».

 

مناقشه به ادله این قول: «تختص النّصوص المزبورة بالعالم بذلك الحساب ولعله یحصل له القطع به واماغیره فلا وجه لاعتماده علیها، بعد عدم معرفة السّنة الكبیسة؛[11] این احادیث، ویژه دانشمندان علم حساب و نجوم است، با این محاسبات احمتمال دارد آنان به قطع  برسند،اما برای غیر از آنان اعتماد‌آور نیست.»

 

4. گذشت شصت روز از ماه رجب

 

دلیل مستقلی درباره این نظریه به دست نیامد؛ اما با وجود این مرحوم علامه حلی گفته است: «ان غم هلال شعبان، اكملت عدة رجب ثلاثین وشعبان ثلاثین ثم صاموا؛[12] اگر هلال ماه شعبان هم به دلیل ابری بودن رؤیت نشد، هركدام از ماه رجب و شعبان سی روز كامل محاسبه گردد، پس از آن روزه بگیرید.»

 

5. گذشت پنجاه و نه روز از ماه رجب

 

دراین باره روایتی نقل شده است: عن محمد ابن الحسن بن ابی خالد رفعه،عن ابی عبدالله(ع):«اذا صح هلال شهر رجب، فعد تسعة وخمسین یوماً وصم یوم الستّین؛[13] امام صادق(ع) فرمود: وقتی هلال ماه رجب صحیح و بدون اختلاف رؤیت شد، پس پنجاه و نه روز را بشمار و روز شصتمین را روزه بدار.»

 

6. گذشت بیست و نه روز از ماه شعبان

 

دراین باره نیز این روایت نقل شده است: عن هارون بن خارجه قال: «قال ابوعبدالله(ع): عد شعبان تسعة وعشرین یوماً فان كانت متغیمة فاصبح صائماً، فان كانت صاحیة وتبصّرته ولم شیئاً فاصبح مفطراً؛[14] ازهارون بن خارجه نقل شده است: امام صادق(ع) فرمود: ماه شعبان رابیست و نه روز محاسبه كن، پس ازآن اگر هوا ابری بود فردای آن، روزه بدار و اگر صاف بود و درجستجوی ماه برآمدی و آن را نیافتی فردای آن روزه نگیر».

 

در پاسخ گفته شده است:

 

اولاً: این احادیث معرض عنهای اصحاب است.[15]

 

ثانیاً: با گذشت بیست و نه روز از شعبان و عدم رؤیت هلال و نیت روزه در روز سی‌ام، حمل بر استحباب می‌شود.

 

ثالثاً: برخی از احادیث، خلاف آن را ثابت می‌كنند:محمد بن مسلم،عن ابی جعفر(ع) فی حدیث قال: «واذا كانت علة فأتم شعبان ثلاثین؛[16] محمد بن مسلم از امام محمد باقر(ع) نقل كرده است: «اگر هوا ابری بود و هلال رؤیت نشد، ماه شعبان را سی‌روز كامل كنید.»

 

7. سی روز بودن ماه‌های قمری

 

«محقق سبزواری» با نقل اجماع در این باره نوشته است: «العمل بالعدد، یعنی كل شهر ثلاثین و هو قول جماعة من الاصحاب...؛[17] عمل به عدد، یعنی هر ماه سی روز است. جماعتی از اصحاب، به این معنی قائل‌اند».

 

قائلین به حجیت عدد دررؤیت هلال

 

بیشتر فقیهان و محدثان شیعه،در پذیرش عدد در رؤیت هلال با وجود شرایطی هم‏رأی‌ هستند. مانند:

 

«علامه» در ارشاد ـ بر خلاف رأیش در قواعد ـ نوشته است: «ولو غمّت الشّهور اجمع، فالاولی العمل بالعدد؛[18] اگر در سراسر سال هوا ابری بود، بهتر است به عدد عمل شود».

 

«سلار دیلمی» دركتاب مراسم، با پذیرش عدد در رؤیت هلال، نوشته است:«و ان تعذّرت رؤیة الاهلة، فالعدد؛[19] اگر مكلف از رؤیت هلال معذور بود، آن‌گاه عدد معتبر است و می‌توان از راه عدد اول ماه را به‌دست آورد».

 

قائلین به عدم حجیت عدد در رؤیت هلال

 

«مرحوم محقق» در مختصر النافع[20] و «علامه حلی» در قواعد الاحكام[21] گفته‌اند: «لاعبرة بالجدول والعدد» یعنی: «جدول و عدد در رؤیت هلال معتبر نیستند».

 

«شهید اول» در دروس[22] و «صاحب جواهر» در جواهر الکلام،[23] عدد را به طور مستقل نقل كرده‌ و نوشته‏اند: «لاعبرة بالعدد؛ عدد در رؤیت هلال معتبر نیست».

 

نتیجه

 

این روش هم با تكوین و هم با علم روز ناسازگار و بدین روی كار‌آیی و فعلیت ندارد؛ زیرا نیمی از ماه‌های قمری، به طور معمول بیست و نه روز و نیم دیگر سی‏روزه هستند، ولی این حالت در سراسر سال قمری نا معلوم و متغیر است. جا‌به‌جایی ماه‌های عبادی در فصل‌های سال و ثابت بودن سال و ماه‌های شمسی از همین روی است. در نتیجه، در امور فقهی مرتبط با تكوین، نباید بدون توجه به این مهم نظر و فتوا داد.

 

همچنین طبق گفته مرحوم شیخ طوسی(ره) این روش با كتاب و نص[24]  ناسازگار است: «آنچه در شناخت اول ماه معتبر است، دیدن ماه است، نه محاسبات عددی (آن گونه كه اندكی از مسلمانان به این روش گرایش دارند). آنچه بر اعتبار رؤیت درهلال دلالت دارد آیه شریفه‏ی "یسئلونك عن الاهلّة..." است. خداوند، اعتبار هلال‌ها را درشناخت اوقات حج و اعمالی كه وقت، در آن‌ها معتبر است، بیان می‌كند و اگر نظریه اصحاب عدد درست بود، هلال‌ها نشانه شناخت وقت‌ها بیان نمی‌شد. معیار دانستن عدد و كنار گذاشتن رؤیت هلال،خلاف قرآن است.»[25]

 

«مرحوم علامه طباطبائی» نیز در تفسیر گران‌سنگ خود در ذیل آیه‏ی «یسئلونك عن الاهلّة...» نوشته‌ است: «از این كه معیار وملاك اندازه‌گیری را "هلال" وحالات مختلف آن قرار داده است، می‌توان فهمید كه، تنها دیدن ماه رمضان، ملاك واجب شدن روزه و دیدن ماه شوال، میزان افطار است و حساب روزها میزان نیست.»[26]

 

صاحب تفسیر تبیان نیز درباره این آیه شریفه آورده است :«دلالت آیه، واضح و روشن است كه ملاك وجوب روزه، دیدن ماه است وباحساب روزها ثابت نمی‌شود،چون كه اگر عدد معیار بود، مواقیت ناس در حج، به رؤیت هلال، احاله داده نمی‌شد بلكه به حساب روزها واگذار می‌شد».[27]

 

یک سؤال

 

در پایان بحث ـ و پس از اینکه فهمیدیم حساب و عدد و جدول، ملاک تعیین اول ماه مبارک رمضان نیست ـ یک سؤال اساسی باقی می‏ماند: اگر كرات آسمانی با سرعت خاص و مدار خاصی در خلقت در حال گردش‌اند؛ و اگر آن سرعت و مدار به قدری دقیق است كه بر مبنای آن تقویم‌های جهانی و كیهانی نوشته می‌شوند؛ و اگر بر اساس همین محاسبات سرعت و مدار سیارات، سفینه‏های فضایی حرکت می‏کنند و یا فرود می‌آیند؛ و اگر بر همین اساس زمان دقیق خسوف و كسوف محاسبه می‌گردد و در همان روز و ساعت محاسبه‏شده هم خسوف و كسوف انجام می‌گیرد؛ پس چگونه است كه این محاسبات ریاضی نمی‌توانند در مورد محاسبه‌ی آخر ماه مورد ملاك قرار گیرند؟ و چرا هنوز فقط "رؤیت" به عنوان مبنایی علمی مورد بررسی فقها است؟

 

این سؤالی است که شاید تا زمان ظهور امام عصر (عج) پاسخی برای آن یافت نشود.


[1] .«جواهر الكلام» ج16،ص376،صاحب جواهر می‌گوید:اگر چه عادتا ممكن است،ولی معتبرنیست.


 


[2] .«من لا یحضره الفقیه»ج2،پاورقی،ص125.


 


[3] .عن عمران زعفرانی قال:قلت لابی عبدالله علیه السلام: ان السّماء تطبق علینا بالعراق،الیوم والیومین والثّلاثه،فایّ یوم نصوم؟ قال:انظر الذی صحت من السنة الماضیة، و صم یوم الخامس(من لا یحضر،ج2،ص78.)


 


[4] .ولایجوز العمل فی الصوم علی العدد...وقد رویت روایات بانه اذا تحقق هلال العام الماضی عدّ خمسة ایام و صام یوم الخامس...4 ومتی غمت الشهور كلها عدوها ثلاثین ویجوز عندی ان یعمل علی هذه الرّوایة التّی وردت بأنّه یعد من السّنة الماضیة خمسة ایام ویصوم یوم الخامس،لان من المعلوم انه لایكون الشّهور كلّها تامّة؛«المبصوط»،ج1،صص268ـ 267.


 


[5] .ای العمل بالحساب بعد غیم الشهور كلّها، بان یعد خمسة ایام من السّنة الماضیة، مثلاً؛لو كان اول شهر رمضان السنة الماضیة،یوم الاثنین، یكون الجمعه اوّله فی هذه السنة؛«مجمع الفائدة»،ج5،ص295.


 


[6] .«تحریر»،ج1،ص493.


 


[7] .«اقبال الاعمال»،چاپ سنگی، ص15.


 


[8] .«وسائل الشیعه» ج7،ابواب احكام شهر رمضان،باب10،ح2.


 


[9] .«من لا یحضره الفقیه»، تضحیح علی اكبر غفاری،ج2،ص125،ح1919.


 


[10] .«وسائل الشیعه» ج7،ابواب احكام شهر رمضان،باب 10،ح3.


 


[11].«فقه الصادق»،كتاب الصّوم،ج8،ص276.


 


[12] .«تحریرالاحكام»،ج1،ص492.


 


[13] .«فروع كافی»،ج4،ص77ج8؛وسائل»،ح7،ابواب احكام شهر رمضان،باب 10،حدیث 5و7؛من لایحضره»ج2،ح1919.


 


[14] .«فروع كافی»،ج4،ص77،ح9.


 


[15] .«فقه الصادق»،ج8،ص285.


 


[16] .همانج4،پاورقی ص77.


 


[17] .«ذخیرة المعاد»، چاپ سنگی،ص534.


 


[18] .«ارشاد الاذهان»،ج1،ص303.


 


[19] .«المراسم»،ص 94.


 


[20] .«مختصرالنافع»،ص132.


 


[21] .«قواعدالاحكام»،ج1،ص387.


 


[22] .«الدروس»،ج1،ص285.


 


[23] .«جواهرالكلام»،ج16،ص346.


 


[24] .نصوصی كه دلالت دارند بر صوم وافطار به رؤیت هلال؛تهذیب الاحكام، باب41،باب علامة اول شهر رمضان.


 


[25] .المعتبر فی تعرف اوائل الشهوربالاهله دون العدد(علی مایذهب الیه قوم من شذاذ المسلمین) والذی یدل علی ذلك قول الله عزوجل:"یسئلونك عن الاهلة قل هی مواقیت للناس والحج" فبین الله تعالی انه جعل هذه الاهلة معتبرة فی تعرف اوقات الحج وغیره مما یعتبر فیه الوقت ولو كان الامر علی ما یذهب الیه اصحاب العدد لما كانت الاهلة مراعاة فی تعرف هذه الاوقات اذا كانوا یرجعون الی العدد،دون غیره وهذا خلاف التنزیل؛ «التهذیب»،ج4،صص 162ـ 161.


 


[26] .«ترجمه تفسیرالمیزان»،ج2،ص227.


 








کلمات کليدي : رویت هلال ماه رمضان

© کپی رایت توسط : پایگاه فرهنگی مذهبی خبری بچه شیعه (کلیه حقوق مادی و معنوی مربوط و متعلق به این سایت است.)
برداشت مطالب فقط با اجازه کتبی و ذکر منبع امکان پذیر است .

نوشته شده در تاریخ : 13 شهريور ماه ، 1389 (1023 مشاهده)

[ بازگشت ]