بچه شیعه گرامی، خوش آمديد!  ( ورود - عضويت )
تبلیغات2
     

       تبلیغ شما در سایت مذهبی بچه شیعه
       تبلیغ شما در سایت بچه شیعه
  آرشیو مداحی های محرم و صفر1437

جهاد فرهنگی سایت بچه شیعه
 

سایت بچه شیعه را دنبال کنید
     
 
 
 
 

منوی اصلی
     
لینکهای سریع
بخش کاربری
بخش خبری
امکانات سایت
رایانه مذهبی
آرشيو موبايل
دیگر بخشها
 

پیغام کوتاه
     

فقط کاربران عضو سايت ميتوانند پيغام کوتاه ارسال نمايند لطفا وارد سيستم شويد يا اينکه عضو شويد.
 

لوگوی همسنگران
     
           لوگوی همسنگران و همرزمان جنگ نرم
 

تبلیغات ( راست- میان صفحه)
     
 

پاسخگویی به مسائل دینی
     

پاسخگویی به سوالات دینی وشرعی به صورت آنلاین توسط کارشناسان علوم دینی و اسلامی

 

لوگوهای حمایتی سایت
     

    برای دریافت کُدهای لوگوی سایت بچه شیعه کلیک کنید

برای قرار دادن لوگوی سایت بچه شیعه در وبلاگ و سایت خود کلیک کنید

 

مطالب گذشته
     
سه شنبه، 1 دي ماه
· امنیت طوزخورماتو در دست سرایا السلام
· تروریست های پاکستان با داعش ارتباط دارند
· جولان مروجان رقص و فمنیسم ورزشی در تهران
· مسئولین آستان قدس رضوی، به کجا چنین شتابان!
يكشنبه، 29 آذر ماه
· مُهر تایید یک مرجع تقلید بر اجتهاد سید حسن
· خوراکی‌های مضر در شب یلدا
شنبه، 28 آذر ماه
· حوادث نیجریه از زبان عضو برجسته جنبش اسلامی
· ثبت نام سید حسن خمینی در انتخابات خبرگان
· سیری در آموزه های اخلاقی امام حسن عسکری(ع)
جمعه، 27 آذر ماه
· فیلم پیاده روی نجف به کربلا در اربعین94
سه شنبه، 24 آذر ماه
· تصاویر فرمانده ایرانیِ مدافعان حرم
· قصابِ شیعیان «نیجریه» کیست؟ +عکس
· آخرین عکس از «رهبر شیعیان نیجریه»
· جزئیاتی از عملیات در پایگاه امن سعودی‌ها
پنجشنبه، 19 آذر ماه
· چرا امام مجتبی(ع) «جعده ازدواج کرد؟
يكشنبه، 15 آذر ماه
· بهای زیارت امن زائران اربعین
شنبه، 14 آذر ماه
· عروسک های مشکوک به زائران هدیه شده!
· بازتاب نامه دوم رهبر انقلاب به جوانان غربی
پنجشنبه، 12 آذر ماه
· باشکوه‌ترین اربعین تاریخ کربلا رقم خورد
چهارشنبه، 11 آذر ماه
· تصاویر عزاداری اربعین حسینی در کربلای معلی (
· تصاویر عزاداری اربعین حسینی در کربلا
سه شنبه، 10 آذر ماه
· ظاهر متفاوت نخست وزیر عراق در کربلای معلی
· هلاکت یک داعشی پیش از انتحار در کربلا
دوشنبه، 9 آذر ماه
· مرز مهران باز است/ صدور ویزا تا پنجشنبه
· سامرا از غربت درآمد
· مصاحبه اختصاصی با حاج عبدالرضا هلالی
· زیبایی پیاده روی اربعین از نگاه لنز دوربین
· مرزهای مهران، چذابه و شلمچه بسته شد
· سیاستمداران ایرانی در پیاده‌روی اربعین 94
· تصاویر/ مداحان حاضر در پیاده‌روی اربعین 94
يكشنبه، 8 آذر ماه
· نسخه جدید نرم افزار تفسیر نمونه اندروید (1.5)
· این روزها در موکب های اربعین چه میگذرد؟
· رکن‌آبادی در منا چه وسایلی به همراه داشت؟
شنبه، 7 آذر ماه
· پست اینستاگرامی بازیگر زن سینما از کاظمین
· کشته و زخمی درپی تصادف اتوبوس حامل زائران ای
· واکنش دندان‌شکن ایران به هرگونه تحرک داعش
· صحن حضرت زهرا(س) پذیرای خیل زائران اربعین+ عک
· روسیه چگونه اردوغان را نقره‌داغ می‌کند
· عکس/ راهپیمایی عظیم زائران اربعین حسینی
· حال و هوای این روزهای بین‌الحرمین + تصاویر
پنجشنبه، 5 آذر ماه
· اولین انتقام مسکو از آنکارا بمباران20 کامیون
· مختار قاتل امام حسین(ع) را چگونه مجازات کرد
· شروع به کار موکب حرم حضرت معصومه(س) + تصاویر
· عملیات نجات خلبان روس زیر نظر سردار سلیمانی
· جاماندگان زیارت اربعین گوش کنند
· تردد ۱۰۰ هزار زائر در ۲۴ ساعت از مرز مهران
· عزاداری زائران ايرانى در حرم امیرالمؤمنین ع
چهارشنبه، 4 آذر ماه
· احتمال الکترونیکی شدن ویزای اربعین
· واکنش سوریه به سرنگونی جنگنده روس
· حمله هوایی فرانسه به مرکز فرماندهی داعش

مطالب قدیمی تر
 

****
     
      PRchecker.info
 

 
اثبات هلال ماه رمضان ؛ رؤیت یا محاسبات عددی؟ ـ قسمت اول




مقدمه

 

رؤیت هلال ماه یكی  از نیازها و مسائل مهم عبادی زمان ما به شمار می‌رود و در چند دهه‌ی اخیر جنجال‏برانگیز و معركه آراء علمی اختلافات فقهی و اجتماعی بوده است. از این جهت پاسخ گویی به پرسش‏ها و شبهه‌های آن ضروری است.

 

رؤیت هلال از حیث لغت به معنی دیدن هلال ماه درآغاز شب اول ماه قمری است.در شریعت مقدس اسلام بسیاری از وظایف و عبادات اعم از اخروی و اجتماعی بر ماه قمری استوار است. همچنین مراسم بسیار مهم عبادی از جمله روزه ماه مبارك رمضان و آغاز آن و بسیاری از مسائل آن براساس همین اصل می‌باشد.

 

برای اثبات هلال اول ماه رمضان روش‏های گوناگونی وجود دارد كه در این مقاله به اثبات این امر مهم از طریق محاسبات عددی و صحت و سقم آن می‌پردازیم.

 


معنای عدد در رؤیت هلال

 

در ادله و اقوال فقهی،عدد رابه چند صورت معنی كرده‌اند:

 

1. به معنی سی روز بودن دائمی ماه رمضان.

 

2. به معنی گذشت سی روز ازشعبان.

 

3. به معنی به شمار آوردن پنج روز از سال گذشته.

 

4. به معنی گذشت شصت روز از ماه رجب.

 

5. به معنی گذشت پنجاه و نه روز از ماه رجب.

 

6. به معنی گذشت بیست و نه روز از ماه شعبان.

 

7. به معنی سی روز بودن ماه‌های قمری.

 

.............

 

1. سی روز بودن دائمی ماه رمضان

 

«محقق حلی» در معتبر، درباره عدد نوشته است: «به گمان قومی ازحشویه، ماه‌ها دو قسم هستند: 1.قسمی كه همیشه سی روز هستند؛ 2.قسمی كه بیست و نه روز هستند. ماه مبارك رمضان هیچ گاه ازسی روز كمتر نیست و ماه شعبان هیچگاه تمام نیست.»[1]

 

شهید اول در دروس نوشته است: «وهو نقیصة شعبان أبدا و تمام رمضان أبدا؛[2] یعنی: معنای عدد (در رؤیت هلال) بیست و نه روز بودن دائمی ماه شعبان وسی روز بودن ماه رمضان است» .

 

«سید محمد موسوی عاملی» در مدارك‌الاحكام[3] و «صاحب جواهر» در جواهر الكلام[4] همین معنی دروس را برگزیده‌اند.

 

ادله‏ی این قول :

 

در این قول به "حدیث حذیفه" استناد شده است: «عن حذیفة بن منصور، عن ابی عبدالله(ع) قال: شهر رمضان ثلاثون یوما لا ینقص أبدا؛[5] ماه رمضان، سی روز تمام است و هیچ گاه از آن كمتر نیست».

 

استناد قائلین به این قول نیز تفسیر آیه شریفه‏ی «ولتكملوا العدّة»[6] در "حدیث شعیب" است. محمد بن یعقوب بن شعیب عن ابیه، عن ابی عبدالله(ع)، انه قال فی حدیث طویل: شهر رمضان ثلاثون یوماً لقول الله عزوجل: «ولتكملو العدّة الكاملة التامّة» قال: ثلاثون یوماً؛[7] محمد بن یعقوب از پدرش نقل كرده است که: امام صادق(ع) فرمود: «ماه رمضان، به دلیل آیه شریفه‏ی "ولتكملوا العدّة ؛ عدد را تام و كامل كنید" سی روز است».

 

احادیث بسیار دیگری نیز بدین مضمون از حذیقه نقل شده است.

 

بررسی این ادله :

 

   اولاً: پاسخ این قول و حدیث آمده در «تهذیب الاحكام» از چند روی صحیح نیست:

 

1. متن این حدیث، دراصول مصنفه نیامده است، بلكه از اخبار شاذ، دانسته شده است.

 

2. این خبر در كتاب حذیفه، نیامده است. كتاب حذیفه، معروف و مشهور است و اگر این حدیث صحیح بود، در آن كتاب می‌‌آمد.

 

3. الفاظ این حدیث، گوناگون و معانی آن مضطرب است.حذیفه آن را یك بار از مغاذ بن كثیر و وی از امام صادق(ع) و مرتبه دیگر، بی‏واسطه، از امام صادق(ع) و یك بار خودش، بدون استناد آن به كسی، بدان فتوا می‌دهد.

 

4. اگر از آنچه گفته آمد چشم بپوشیم، خبر واحد است و آن را یارای معارضه با ظواهر قرآن و اخبار متواتره ـ كه رؤیت را معتبر می‌دانند ـ نیست.

 

5. برفرض علم‏آوری، در مضمون آن چیزی نیست كه بدون (اهلّه) ما را بر آن عمل به عدد وابدارد.[8]

 

ثانیاً: اشكال مهم‌تر این است كه این روایات، با روایات نقل شده درباره نقصان‌پذیر بودن ماه رمضان ـ كه سند و دلالت قوی‌تر و روشن‌تری دارند ـ ناسازگار است؛ مانند صحیحه‏ی حماد كه ماه رمضان را همانند سایر ماه‌ها نقصان‌پذیر می‌داند:

 

ـ حماد بن عثمان عن ابی عبدالله(ع): «انّه قال:فی شهر رمضان،هو شهر من‌الشهور،یصیبه ما یصیب الشّهور من النقصان4؛ امام صادق(ع) فرمود: ماه رمضان نیز مانند یكی دیگر از ماههای سال نقصان می‌پذیرد.»

 

ـ حدیث محمد بن فضیل كه می‌گوید ماه رمضان نیز مانند ماه‌های دیگر، كم وزیاد می‌شود: محمد بن الفضیل قال:سألت ابااحسن الرّضا(ع) عن الیوم الذی یشكّ فیه و لایدری اهو من شهر رمضان او من شعبان، فقال:«شهر رمضان شهر من الشّهور یصیبه ما یصیبه الشّهور من التّمام و النّقصان،فصوموا للرّؤیة و افطروا للرّؤیة...؛1 محمد بن فضیل گفته است: روزی از امام رضا(ع) پرسیدند نمی‌دانیم آخر شعبان یا اول رمضان. حضرت فرمود: «ماه رمضان نیز مثل ماه‌های دیگر سال، تام و ناقص دارد، با رؤیت روزه بگیر و با رؤیت هم افطار كن».

 

این روایت، پس از بیان عدم فرق بین ما‌ه‌های سال، در روزه و افطار به رؤیت، تصریح می‌كند.

 

عن سماعة قال:صیام شهر رمضان بالرّؤیة و لیس بالظّن و قد یكون شهر رمضان تسعة و عشرین ویكون ثلاثین ویصیبه ما یصیب الشّهور من التّمام و النّقصان؛2 از سماعه نقل شده است:امام صادق(ع) فرمود:روزه ماه رمضان با رؤیت هلال است، نه با ظن و گمان؛زیرا گاه بیست و نه روز و گاه سی روز است و مثل ماه‌های دیگر تغییر پذیر است،گاه تام و گاه ناقص می‌شود.»

 

در نتیجه، سی روز بودن دائمی ماه رمضان،پذیرفته نیست؛ زیرا با شهرت و اجماع،سیره و عادت،احادیث صحیحه و معتبره دیگر ناسازگار است.گذشته از آن موافق عامه است؛بدین روی مرحوم مجلسی گفته است:«به نظر من، چون موافق عامه است حمل بر تقیه می‌شود.»3

 

در این باره «علامه حسن‌زاده آملی» گفته است: «این كه شیخ صدوق(ره) فرمود: همیشه ماه رمضان سی روز است و روایاتی نیز در تأیید آن آورده، اشاره به یك نكته علمی دارد كه متأسفانه، حضرت شیخ در تهذیب و استبصار، این را نیاورده است.جناب استاد ما مرحوم علامه شعرانی فرمودند: این روایت درست است، اما باید بین هلال نجومی و هلال واقعی سماوی تمیز داده شود، این روایات ناظر به هلال نجومی است،نه هلال سماوی، چون كسانی كه اهل فن می‌باشند و در علم هیئت،ریاضیات،نجوم و زیجات واردند،می‌دانند كه رسم زیجات این طور است و جداول این طرز ترتیب داده شده: محرم، صفر... تا آخر ماه‌های فرد، تمام است (سی روز) و ماه‌‌های زوج، ناقص است (بیست و نه روز) به این ترتیب، مربوط به هلال خارجی نیست، بلكه مربوط به یك روش و نظام ریاضی و محاسبه‌ای است كه باید (اهله) را تنظیم كنند، بعد مستخرج، در وقت استخراج، از این تنظیم شده (تعدیلات) كه در علم هیئت و زیجات، بخشش هست، تعدیلات، كسور، كبیسه و ... را حساب می‌كند، بعد از این‌ها منتقل می‌شود به هلال خارجی. پس هلال زیج مقدمه‌ای است برای یافتن هلال خارجی، نه این كه خودش ملاك باشد.اصطلاح زیج را غربی‌ها (لاتابز) و در زبان عربی (جدول) گویند.

 

این كه «شهید اول» در كتاب صوم لمعه فرمود: «لا اعتبار بالجدول ؛ یعنی: جدول و زیج را اعتبار نكنید»؛ مراد این نیست كه اعتباری به علم ریاضی و هیئت، نباید داشت، بلكه منظورشان این است كه چون ماه‌های زیج، این طوری است كه همیشه،محرم سی روز و صفر بیست و نه روز و... یعنی همیشه فرد، تمام و زوج، ناقص است و جدول، روی فرمول خاصی پیاده شده است، نباید آن رابرای تعداد روزهای ماه، ملاك قرار داد،بلكه باید از آن  ملاك، ماه خارج را استخراج كرد.بعضی دربیان این كلام شهید نوشته‌اند:جدول، یعنی تقویم‌هایی كه استخراج می‌شود و به این اعتباری نیست و... این كلام شهید را درك نكرده‌اند. جناب شهید اول خیلی حساب نوشته، چون زیج را به زبان عربی می‌گویند: (جدول) و چون ترتیب زیجات به حركت وسطی، به قاعده فرمول استخراجی تنظیم شده كه فردها (سی روز) و زوج‌ها (بیست و نه روز) و ناقص است، شهید فرمود:«لااعتبار بالجدول» نكته‌اش این است: ما بحمدالله چند تا زیج این جا داریم كه اگر بازگو كنیم می‌بینیم كه: محرم (سی روز) صفر (بیست ونه روز) و... و چون رمضان، در فردهاست، همیشه تا قیام قیامت، در زیجات (سی روز) است؛ زیرا كه از ماه‌های مفرد است و این را پیش حضرت امام صادق(ع) كه عنوان كرده‌اند و گفتند: آقا مبنای جداول طوری است كه ماه رمضان همیشه (سی روز) تمام است.این را ایشان خوشش آمده كه چه خوب شده كه ماه رمضان سی روز است. آن آقای راوی كه عادل و باتقوا و صادق هم بود و آنجا نشسته بود، متوجه حرف و تمایز این دو نشده وآمد بیرون و گفته: بله! امام امضا كرده كه ماه رمضان تا قیامت، سی روز است.علامه شعرانی می‌فرمود: روایاتی كه جناب شیخ صدوق درمن لا یحضره‌الفقیه (ج4، ص 200ـ199) آورده، روی مبنا و برداشت آن روات عزیزی است كه درست،حرف امام را متوجه نشده و این را بیان نفرموده است.فقط فرمود كه: «ان هذه الاخبار لایجوز العمل بها من وجوه،منها...منها...» و در این وجوهی كه ذكر كرده، در این نكته ریاضی وارد نشده‌اند».[9]

 

2. گذشت سی روز از ماه شعبان

 

یكی دیگر از راه‌های قطعی ثبوت هلال، گذشت سی روز از ماه شعبان ویا سی روز از ماه رمضان یا شصت روز از ماه رجب است. درصورت عدم رؤیت هلال، توسط خود شخص، یا از طریق بینه و تواتر،ماه رمضان یا شوال ثابت نشد، از این طریق، محاسبه می‌گردد، روایات مستفیضه[10] در كتب روائی ما نقل شده و اقوال فقها نیز دركتب فقهی شیعه، درحد اجماع[11]وجود دارد كه به بخشی از آن‌ها خواهیم پرداخت.

 

این روش علامه حلی (در تحریر الاحكام) آورده است كه اگر ماه رمضان دانسته نشد، پس ازگذشت سی روز از شعبان یا شصت روز از رجب روزه بدارید.

 

علامه حلی در تحریر الاحكام نوشته است:«لو لم یر الهلال اصلاً وغمّ علی الناس، اكمل عده شعبان ثلاثین یوماً، ثم صاموا وجوباً من رمضان؛[12] اگر با ابری بودن آسمان، هلال به هیچ روی رؤیت نشد، با گذشت سی روز از ماه شعبان روزه واجب خواهد بود».

 

صاحب مدارك نوشته است:«واما وجوب الصّوم مع مضی ثلاثین یوماً من شعبان،فجمعٌ علیه بین المسلمین، بل الظّاهر انّه من ضروریات الدّین؛[13] با گذشت سی روز از ماه شعبان، به اجماع فرق مسلمین، روزه واجب است واز ضروریات دین شمرده می‌شود».

 

فقیهان بهره‌گیری از گذشت سی روز، برای ثبوت هلال را گوناگون نقل كرده‌اند. شیخ طوسی (در نهایه)[14] آن را مشروط به عدم رؤیت هلال نقل كرده است. ابن حمزه (در وسیله)[15] گفته است: با عذر به رؤیت هلال و ابن ادریس(در سرائر)[16] و علامه حلی (در تحریر الاحكام)[17]  آن را آخرین راه ثبوت هلال دانسته‌اند؛ جمعی دیگر مثل ابن زهره در غنیه،[18] علامه حلی در قواعد[19] و ارشاد[20] و محقق حلی در مختصر النافع،[21] شهید اول در لمعه،[22] امام خیمنی(ره) در تحریر الوسیله[23] و «آیت الله سید عبدالاعلی سبزواری» با استناد به نصوص و اجماع در مهذب الاحكام[24] و «آیت الله سید محمدرضا گلپایگانی» در مجمع المسائل[25] به عنوان یكی ازراه‌های ثبوت هلال دانسته‌اند؛ به بعضی از این اقوال اشاره می‌كنیم:

 

ابن ادریس حلی، در سرائر گفته است: اگر همه راه‌های ثبوت هلال برای مكلف بسته بود،پس از گذشت سی روز از ماه پیش، روزه بگیرد: «فان فقد المكلف للصّیام جمیع الدّلائل، عدّ منّ الشّهر الماضی ثلاثین یوماً و صام بعد ذلك بنیة الفرض؛[26] اگر همه راه‌های ثبوت هلال برای مكلف بسته بود،با محاسبه سی روز ار ماه پیش، وجوبا روزه بگیرد».

 

اما شیخ طوسی گفته است كه پس از گذشت سی روز از ماه شعبان،اگر روزه گرفت،سپس خلاف آن كشف شد،پس ماه رمضان، قضای آن روز را به جا آورد: «متی عد شعبان ثلاثین و صام بعده، ثم قامت البینة بانه رای الهلال قبله بیوم، قضی یوما بدله و لیس علیه شیء؛[27] اگر پس از گذشت سی روز از ماه شعبان، روزه گرفت و بعد گواهان به دیده شدن هلال رمضان دریك روز پیش، گواهی دادند باید یك روز را قضا كند و بر او چیزی نیست.»

 

سید عبدالاعلی سبزواری با تكیه بر نص و اجماع چنین نوشته است:«چهارمین راه ثبوت هلال، گذشت سی روز از ماه شعبان یا ماه رمضان است كه وجوب روزه برای ماه رمضان و افطار برای ماه شوال را ثابت می‌كند،در این رابطه علاوه بر وجود اجماع، روایات زیادی براین طریق نقل شده است ؛[28] زیرا از طریق، علم عادی به ثبوت هلال به دست می‌آید.»[29]

 

صاحب حدائق  از اجماع  فریقین در این باره سخن گفته است:«و ثانیاً:عد ثلاثین یوماً من شعبان لو لم یر و هو مجمع علیه بین العلماء من الطّرفین، بل قیل انّه من ضروریات الدّین؛[30] اگر هلال ماه رویت نشد، دومین راه برای ثبوت آن ووجوب روزه،گذشت سی روز از ماه شعبان است. این طریق برای وجوب روزه بین امامیه و اهل سنت اجماعی است.»

 

صاحب جواهر گفته است: درصورت عدم رؤیت ماه، اصل، عدم وجوب روزه است؛ مگر آن كه سی روز از ماه شعبان گذشته باشد«روزه بر كسی كه ماه را رؤیت نكرده است، واجب نیست (اصالة عدم وجوب) بر اساس ظاهر بسیاری از اخبار، اگر ازماه شعبان، سی روز گذشته باشد، به اجماع روزه واجب می‌شود.»[31]

 

محقق حلی، معیار گذشت سی روز درثبوت هلال را برای تمام سال جاری می‌داند:«و كلّ شهر یشتبه رویة، یعدّ ما قبله ثلاثین و لو غمت شهور السّنة، عدّ كل شهر منها ثلاثین... و من لم یره،لا یجب علیه الصّوم، الاّ یمضی من شعبان ثلاثون یوماً؛[32] هرماهی كه رؤیت هلالش دشوار بود، ماه پیشین، سی روز محاسبه می‌گردد و اگر در سراسر  سال، آسمان ابری بود، تمام ما‌ه‌ها سی روز در نظر گرفته شود و روزه بركسانی كه هلال رمضا ن را رؤیت نكرده‌اند، واجب نخواهد بود، مگر آن كه سی روز از ماه شعبان بگذرد.»

 

صاحب عروه «سید محمد كاظم یزدی» نیز گذشت سی روز را برای رؤیت هلال در همه ماه‌های سال،حجت دانسته‌ است؛ گرچه از نظر علمی وعقلی، اجرای آن نا ممكن باشد:«لو غمّت الشّهور و لم یرالهلال فی جملة منها او فی تمامها، حسب كل شهر ثلاثین،ما لم یعلم النّقصان عادة:[33] اگر در همه ماه‌ها، آسمان ابری شد و هلال، در برخی ازماه‌ها ویا درتمام ماه‌های سال،دیده شد، هرماهی، سی روز محاسبه می‌شود تا هنگامی كه كمبود ماه را به طور معمول ندانیم.» وی در بخشی دیگر،پس از رؤیت وتواتر وشیاع،چهارمین راه ثبوت هلال،گذشت سی روز را برای وجوب روزه وافطار ذكر كرده است.[34]

 

مستمسك‌العروة، پس از نقل عبارت عروه و علم‌آور بودن گذشت سی روز، به صحیحه‏ی محمد بن قیس[35] استناد كرده است: «الرّابع، مضی ثلاثین یوماً من هلال شعبان... راجعة الی العلم، الّذی حجة بنفسه...(مستنداً الی) صحیحة محمد بن قیس: و ان غمّ علیكم، فعدّوا ثلاثین لیلة، ثم افطروا؛[36] با گذشت سی روز از ماه، علم به حلول ماه به دست می‌آید و صحیحه محمد بن قیس نیز می‌فرماید: اگر هوا ابری بود و سی روز گذشت، افطار كنید».

 


[1] .«معتبر»،ج2،ص688.


 


[2] .«دروس»،ج1،ص285.


 


[3] .«مدارك‌الاحكام»،ج2،ص177.


 


[4] .«جواهرالكلام»،ج16،ص364.


 


[5] .«جواهرالكلام»،كتاب‌الصیام،باب نادر،ج1؛«تهذیب‌الاحكام»ج4،كتاب‌الصیام»،ح62؛وسائل‌الشیعه»ح7،ابواب احكام شهر رمضان،ب5،ح27.


[6] .بقره/181.


 


[7] .«وسائل الشیعه».همان،حدیث37ـ (ج4فروع كافی،كتاب الصوم،ح2،باب نادر شبیه این حدیث آمده است).


 


[8] .«همان» ص228ـ 227.    


 


4.«تهذیب الاحكام»،ج4،كتاب الصوم،ج35،وسائل الشیعه»،ج7،ابواب احكام شهر رمضان،باب5، ح3،   


 


[9] .«روزنامه اطلاعات» ش19819، 26/10/71،ص7؛دروس معرفة الوقت و القبلة، ص 522،درس75.


 


[10] .«مستمسك العروه»ج8،ص453.


 


[11] .«مدارك الاحكام»،ج6،ص165ـ «حدائق الناظرة»، ج13،ص241؛«جواهرالكلام»،ج13،ص353؛«مستمسك العروه»ج8،ص452.


[12] .«تحریرالاحكام»،ص492.


 


[13] .پیشین.


 


[14] .«النهایه».


 


[15] .«الوسیله» صص 152ـ 151.


 


[16] .«السرائر» ج1، ص 384.


 


[17] .«تحریر الاحكام»،ج1، ص 492.


 


[18] .«غنیة التروع»، ص 135.


 


[19] .«قواعد الاحكام» ج1،ص387.


 


[20] .«ارشاد الذهان»، ج1،ص 303.


 


[21] .«مختصر النافع»،ص132؛«اللمعة الدمشقیه»، كتاب الصوم.


 


[22] .«المعة الدمشقیه»، كتاب الصوم.


 


[23] .«تحریر الوسیله»ج1،كتاب الصوم،ص 279.


 


[24] .«مهذب الاحكام»،ج10،ص255.


 


[25] .«مجمع المسائل»سؤال 811.


 


[26] .«السرائر»ج1،ص384.


[27] .«المبسوط»ج1،ص268.


 


[28] .«وسائل الشیعه»ج7،ابواب احكام شهر رمضان،باب 5 و 12.


 


[29] .الرّابع،مضی ثلاثین یوماً من هلال شعبان، او ثلاثین یوماً من هلال رمضان،فانّه یجب الصّوم مع الاوّل و الافطار فی الثّانی، لنصوص كثیرة، مضافاً الی الاجماع و ان ذلك من موجبات حصول العلم العادی؛«مهذب الاحكام»، ج10، ص225.


 


[30] .«حدائق الناظرة»، ج13، ص241.


 


[31] .واما من لم یره، فلا یجب علیه الصوم؛ للاصل و ظاهر كثیر من النصوص، الا ان یمضی من شعبان ثلاثون یوما، فجیب الصوم حینئذ، اجماعاً اوضرورة من الدّین؛ «جواهر الكلام»،ج16،ص353.


 


[32] .«شرایع الاسلام»ج1،ص200.


[33] .«عروة الوثقی» كتاب الصوم،فصل 12،مسئله 7.


 


[34] .«همان.


 


[35] .«وسائل الشیعه»ج7،ابواب احكام شهر رمضان، باب5،ح11.


 


[36] .«مستمسك العروة» ج8،صص 453ـ 452.


 








کلمات کليدي : رویت هلال ماه رمضان

© کپی رایت توسط : پایگاه فرهنگی مذهبی خبری بچه شیعه (کلیه حقوق مادی و معنوی مربوط و متعلق به این سایت است.)
برداشت مطالب فقط با اجازه کتبی و ذکر منبع امکان پذیر است .

نوشته شده در تاریخ : 13 شهريور ماه ، 1389 (1043 مشاهده)

[ بازگشت ]